İnternette alışveriş yapmak, uçak bileti almak veya restoran rezervasyonu oluşturmak gibi işlemleri kullanıcı adına gerçekleştiren yapay zeka ajanları, büyük internet şirketlerinin engelleriyle karşılaşıyor. Amazon, Delta Air Lines ve bazı finans kuruluşları, bu sistemlerin platformlarına erişimini kısıtlarken teknoloji şirketleri ile internet sitesi sahipleri arasındaki anlaşmazlık giderek büyüyor.
Meta'nın Muse, xAI'nin Grok, OpenAI'ın Dots ve Instinct gibi yapay zeka ajanları, son haftalarda çeşitli internet sitelerinde işlem yapamaz hale geldi. Yelp yalnızca veri lisanslama programına ödeme yapan ajanlara izin verirken Delta Air Lines, bu sistemlerin bilet rezervasyonu oluşturmasını engelliyor. JPMorgan Chase ve Charles Schwab ise güvenlik endişeleri nedeniyle ajanların müşteri hesaplarına erişimini kısıtladıklarını doğruladı. Cars.com ve Amtrak gibi platformlarda da benzer erişim sorunları yaşanıyor.
Amazon ile Perplexity arasındaki hukuki mücadele
Yapay zeka ajanlarına yönelik en dikkat çekici anlaşmazlıklardan biri Amazon ile Perplexity arasında yaşanıyor. Amazon, geçen yıl Perplexity'nin kullanıcılar adına alışveriş yapan özelliğini engelleyerek şirkete dava açtı. Amazon, üçüncü taraf yazılımların internet sitelerinin kullanım kurallarına uyması gerektiğini savunuyor. Perplexity ise bu kısıtlamaların Amazon'un reklam gelirlerini korumayı amaçladığını öne sürüyor. Şirkete göre yapay zeka ajanları, kullanıcıların dijital ortamda kendi adlarına işlem yapan birer uzantısı.
Davaya bakan hakim başlangıçta Perplexity'nin alışveriş işlemlerini durdurmasına karar verdi. Ancak temyiz mahkemesi ağustos ayında bu kararı bozdu. Amazon da bunun ardından şikayetini yeniledi.
Hukuki mücadele sürerken Amazon, Meta'nın Muse asistanını da site politikalarını ihlal ettiği gerekçesiyle engelledi. Grok, Dots ve Instinct ajanlarının da Amazon üzerinde işlem gerçekleştiremediği bildiriliyor.
Yapay zeka ajanları için ortaklık dönemi
Artan engeller, teknoloji şirketlerini internet siteleriyle doğrudan anlaşmalar yapmaya yöneltiyor. Meta, Muse asistanının alışveriş yapabilmesi için Walmart, Gap, Sephora ve Best Buy ile ortaklık kurdu. Shopify da kendi ticaret ağını yapay zeka ajanlarının kullanımına açtı.
Bununla birlikte anlaşmalar bütün sorunları çözmüş değil. Reddit'teki kullanıcı paylaşımlarında, Google'ın Muse üzerinden gerçekleştirilen bazı işlemleri şüpheli etkinlik olarak değerlendirip hesapları engellediği belirtiliyor. Walmart ortaklığına rağmen ödeme aşamasında sorun yaşayan kullanıcılar da bulunuyor.
Yapay zeka değerlendirme kuruluşu EquiStamp'in yöneticisi Chris Canal, erişim engellerinin bu sistemlerin kullanıcılara sunduğu değeri azalttığını düşünüyor. Çünkü bir ajanın ziyaret edemediği site sayısı arttıkça gerçekleştirebileceği işlemler de sınırlanıyor. Konuya ilişkin OpenAI ve Google yorum yapmayı reddederken Instinct cephesinden açıklama gelmedi.
Anti-bot sistemleri yeni bir engel oluşturuyor
Yapay zeka ajanlarının karşılaştığı sorunlar yalnızca doğrudan yasaklamalarla sınırlı değil. Dolandırıcılığı, otomatik saldırıları ve izinsiz veri toplamayı önlemek amacıyla geliştirilen anti-bot sistemleri de bu araçların çalışmasını zorlaştırıyor.
Web altyapı şirketi Cloudflare, 2025 yılında site sahiplerine yapay zeka tarayıcılarını tek tıkla engelleme özelliği sundu. Bu tür önlemler, arama motorlarının indeksleme işlemleri ve yapay zeka modellerinin eğitimi için kullanılan otomatik tarayıcıları da kapsıyor.
Canal'a göre güvenlik kontrollerinin yaygınlaşması, gelecekte sıradan internet kullanıcılarını da etkileyebilir. İnsanların gerçek kullanıcı olduklarını kanıtlamak için daha fazla doğrulama işleminden geçmesi gerekebilir. Bu da yapay zeka ajanlarının interneti kolaylaştırma vaadiyle, sitelerin güvenlik ve erişim politikaları arasında yeni bir gerilim yaratıyor.