Kazakistan'ın Almatı kentinde yürütülen arkeolojik kazılar, yaklaşık 2.200 yıllık bir mezarda dikkat çekici bir keşfi ortaya çıkardı. Antik dönemde yağmalanmış olmasına rağmen bazı değerli eşyaların korunduğu kurganda, ön pençeleri arasında çömleğe benzeyen bir kap tutan altın ayı figürü bulundu.
Karagaylı mezarlık alanındaki Erken Demir Çağı höyüğünden çıkarılan eser, bölgede şimdiye kadar rastlanan hayvan figürlerinden farklı bir tasarıma sahip. Arka ayakları üzerinde duran ayıyı tasvir eden küçük heykelciğin, bir başlığın süslemesinde kullanıldığı düşünülüyor. Kazakistan hükümetinin açıklamasına göre figürün tabanındaki delikler, eserin kumaşa dikilerek sabitlendiğine işaret ediyor.
Altın ayı figürü neden önemli?
Keşif, milattan önce dördüncü ve üçüncü yüzyıllar arasında Avrasya Bozkırları ile Tarım Havzası'nda yaşamış atlı göçebe Sakaların kültürüne yeni bir pencere açtı.
Almatı Müzeler Birliği Direktörü Lyazzat Sagyndykova, bu tür bir altın ayı figürüne Kazakistan'da daha önce rastlanmadığını belirtti. Sagyndykova'ya göre eser, Karadeniz'den Altay Dağları'na uzanan geniş coğrafyada yaşayan topluluklar arasındaki kültürel benzerliklerin araştırılmasına da katkı sağlayabilir.
Bölgede hayvan figürleriyle süslenmiş başka altın eserler de bulunmuştu. Milattan önce dördüncü yüzyıla tarihlenen Kok-Kaynar mezarlığındaki leopar biçimli başlık süsü ve ünlü "Altın Elbiseli Adam"ın başlığındaki altın koyun figürü bunlar arasında. Yeni keşfedilen heykelciğin hangi ayı türünü temsil ettiği ise henüz bilinmiyor. Günümüzde Kazakistan'ın Tanrı Dağları bölgesinde Himalaya boz ayısı, Altay Dağları'nda ise Doğu Sibirya boz ayısı yaşıyor.
Yağmalanmış mezarda beklenmedik sayıda insan kemiği
Altın figürün bulunduğu kurgan, yaklaşık 2,4 metre yüksekliğinde ve 26 metre genişliğinde. İlk incelemeler, mezarın milattan önce dördüncü ile üçüncü yüzyıllar arasına tarihlendiğini gösterdi.
Ancak araştırmacıları şaşırtan tek buluntu altın ayı olmadı. Almatı Müzeler Birliği kıdemli araştırmacısı Marat Mugalovich Nurpeisov, bu büyüklükteki kurganların genellikle bir veya iki kişi için inşa edildiğini, burada ise dört yetişkin ve üç çocuğa ait olduğu düşünülen kemiklerin bulunduğunu açıkladı.
Mezarın antik dönemde yağmalandığı da açıkça görülüyor. Hırsızlar yaklaşık 3 metre derinliğinde bir çukur açmış, Sakalara ait çok sayıda çömlek parçasını çevreye saçmıştı. Buna rağmen altın ayı figürü günümüze ulaşmayı başardı.
Karagaylı mezarlığındaki çalışmalar henüz tamamlanmadı. Antropologların katılımıyla yapılacak yeni incelemeler, mezarda kaç kişinin gömülü olduğunu ve defin koşullarını aydınlatmayı amaçlıyor. Araştırmalar sona erdiğinde buluntuların bir bölümünün Almatı Müzesi'nde sergilenmesi planlanıyor.