Derin denizlerin bilinmeyen canlıları için yeni kapı: Yapay zeka

Derin denizlerden çıkarıldıklarında genellikle hayatta kalamayan mikroorganizmalar, yapay zeka destekli yeni bir robotik sistem sayesinde laboratuvarda 180 güne kadar canlı tutuldu. DISCUSS adlı platform, okyanusun 1.300 metre altındaki yaşamı incelemek için yeni fırsatlar sunuyor.

Derin denizlerin bilinmeyen canlıları için yeni kapı: Yapay zeka

Okyanusların binlerce metre altındaki mikroorganizmaları incelemek isteyen bilim insanlarının önünde büyük bir engel var: Bu canlıların çoğu, yüzeye çıkarıldığında değişen basınç ve sıcaklık nedeniyle hayatta kalamıyor. Ancak yapay zeka destekli yeni bir robotik sistem sayesinde araştırmacılar, derin denizlerden topladıkları mikroorganizmaları laboratuvarda 180 güne kadar canlı tutmayı başardı.

DISCUSS adı verilen platform, derin denizlerdeki mikroorganizmaları doğal ortamlarında tespit etmek, örneklemek ve uygun koşullarda yetiştirmek için geliştirildi. Sistem, canlıların yüzeye çıkarıldıktan sonra da alıştıkları çevresel koşullarda tutulmasını sağlıyor.

Bunun için önce yapay zeka algoritmaları ve sensör verileri kullanılarak incelenmeye uygun mikrobiyal koloniler belirleniyor. Ardından robotik araç seçilen bölgeden örnekleri topluyor. Özel bir biyoreaktör ise basınç, sıcaklık ve kimyasal bileşim gibi kritik değerleri sürekli izleyerek mikroorganizmaların yaşadığı ortamı koruyor. Böylece örnekler yüzeye ulaştırıldığında da laboratuvarda ayrıntılı olarak incelenebiliyor.

1.300 metre derinlikte yapılan deneyler

Araştırmacılar DISCUSS sistemini, Güney Çin Denizi'nin kuzeyindeki Haima soğuk sızıntı bölgesinde test etti. Yaklaşık 1.300 metre derinlikte bulunan bu alanın sıcaklığı yalnızca 4 derece, su basıncı ise yaklaşık 13 megapaskal seviyesinde.

Robotik platform, bu zorlu koşullarda 34 mikrobiyal izolat elde etmeyi başardı. İncelemelerde daha önceden bilinen iki bakteri türü, Pseudomonas songnenensis ve Bacillus cereus tanımlandı. Ancak derin denizden çıkarılan suşların, aynı türlerin daha önce incelenmiş örneklerinden önemli farklılıklar taşıdığı anlaşıldı.

Örneğin Pseudomonas songnenensis türünün HP_SR9 adlı suşu, yaşadığı ortama uygun biçimde yüksek basınca karşı son derece dayanıklıydı. Bacillus cereus türünün HP_SR10 suşunda ise daha dikkat çekici bir özellik ortaya çıktı: Bu bakteri çoğalabilmek için yüksek basınca ihtiyaç duyuyordu. Normal atmosfer basıncında neredeyse hiç büyümemesi, geleneksel laboratuvar koşullarında incelenmesini son derece zorlaştırıyordu.

Yapay zeka derin denizlerdeki yaşamı anlamamızı sağlayabilir

Çalışmanın yazarlarından Manchester Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü araştırmacısı Zhengguang Liu, doğadaki pek çok mikroorganizmanın laboratuvarda yetiştirilememesinin bilim insanları için uzun süredir önemli bir sorun olduğunu belirtti. Liu'ya göre DISCUSS, mikroorganizmaların yaşamlarını sürdürmek için ihtiyaç duydukları koşulları yeniden oluşturarak bu engelin aşılmasına katkı sağlıyor.

Derin denizler, Dünya'nın en büyük mikrobiyal yaşam alanı olarak kabul ediliyor. Henüz tanımlanmamış sayısız bakteri, arke, virüs ve tek hücreli mantarın yaşadığı bu ortamlar, bilim dünyası açısından büyük bir keşif potansiyeli taşıyor.

Araştırmacılar, bu canlıların tıp, malzeme bilimi ve enerji alanlarında değerlendirilebilecek yeni enzimler ve kimyasal bileşenler üretebileceğini düşünüyor. Ancak söz konusu maddelerin özelliklerini öğrenebilmek için öncelikle mikroorganizmaları canlı tutmak ve kontrollü koşullarda incelemek gerekecek.

DISCUSS gibi yapay zeka ve otomasyonu bir araya getiren sistemler, daha önce laboratuvara taşınması neredeyse imkansız olan canlıların araştırılmasının önünü açabilir. Çalışmanın sonuçları Nature Sensors dergisinde yayımlandı.