Eski bilgisayarların işlemcilerinde ve diğer elektronik bileşenlerinde bulunan altın, kullanılmayan donanımlardan para kazanmak isteyenlerin ilgisini çekiyor. Ancak bu değerli metali geri kazanmak, göründüğünden çok daha zahmetli. Iman Gold Recovery adlı YouTube kanalında gerçekleştirilen bir deney, 150 adet Intel Pentium 4 işlemcisinden bir gramdan bile az altın çıkarılabildiğini gösterdi.
Bilgisayar işlemcilerindeki altın miktarının bu kadar düşük olmasının nedeni, parlak sarı renkteki bağlantı noktalarının tamamen altından üretilmemesi. İşlemci ayakları ve temas yüzeyleri genellikle bakır veya pirinç gibi daha ucuz metallerden yapılıyor. Altın ise bu yüzeylere son derece ince bir tabaka halinde uygulanıyor.
Elektrokaplama adı verilen işlemde, ısıtılmış bir sıvı banyo içerisinde elektrik akımından yararlanılarak altın iyonlarının metal yüzeye tutunması sağlanıyor. Böylece bileşenin tamamında altın kullanmaya gerek kalmadan, değerli metalin avantajlarından yararlanılabiliyor.
İşlemcilerde neden altın kullanılıyor?
Altının elektronik donanımlarda tercih edilmesinin başlıca nedenlerinden biri, oksitlenmeye ve korozyona karşı dayanıklı olması. Nemli ortamlarda bile yüzey özelliklerini koruyabilen bu metal, işlemci soketleri ve diğer bağlantı noktalarında güvenilir elektriksel temas sağlıyor.
Yüksek elektrik iletkenliğinin yanı sıra kolay şekillendirilebilen yapısı da altını elektronik bağlantılar için kullanışlı hale getiriyor. İnce kaplamalar, temas yüzeylerinin aşınmasını azaltırken yüksek sıcaklıklara karşı koruma sağlanmasında da rol oynuyor. Özellikle 125 santigrat derecenin üzerindeki sıcaklıklara maruz kalabilen bileşenlerde bu özellikler önem kazanıyor.
Ancak üreticilerin kullandığı altın tabakası yıllar içinde giderek inceldi. 1980'li yıllarda elektronik bileşenlerin üzerindeki altın kaplamalar yaklaşık 1 mikron kalınlığındayken modern donanımlarda bu değer 0,1 ile 0,5 mikron seviyelerine kadar geriledi. Dolayısıyla yeni nesil cihazlarda altın kaplama bulunsa bile geri kazanılabilecek metal miktarı oldukça sınırlı kalabiliyor.
Eski bilgisayarlardan ne kadar altın çıkarılabilir?
Elektronik hurdaların içerdiği altın miktarı, cihazın türüne ve üretildiği döneme göre önemli ölçüde değişiyor. Phoenix Refining tarafından paylaşılan verilere göre 1990'lı yıllardan kalma bir bilgisayar kartından 1 ile 5 gram arasında altın elde edilebiliyor. Modern bir akıllı telefondaki altın miktarı ise yaklaşık 0,034 gram seviyesinde.
Eski elektronik bileşenlerin daha büyük olması ve daha kalın altın kaplamalar içermesi, bu cihazları endüstriyel geri dönüşüm açısından daha değerli hale getirebiliyor. Bununla birlikte her eski bilgisayar parçasının aynı miktarda altın barındırdığını düşünmek doğru değil.
Pentium 4 işlemcileriyle gerçekleştirilen deney de bu farkı açıkça gösteriyor. Tam 150 işlemcinin işlenmesine rağmen elde edilen altının toplam ağırlığı bir grama bile ulaşmadı.
Evde altın çıkarmak neden tehlikeli?
Elektronik atıklardan altın ayrıştırmak için kullanılan kimyasallar, ciddi sağlık ve çevre riskleri taşıyor. İşlem sırasında zehirli gazlar açığa çıkabiliyor ve uygun şekilde bertaraf edilmesi gereken tehlikeli atıklar oluşuyor. Bu işlemleri güvenli biçimde gerçekleştirmek için özel kaplar, havalandırma sistemleri ve kimyasal maddelere dayanıklı ekipmanlar gerekiyor. Söz konusu malzemelerin maliyeti ise bireysel ölçekte elde edilebilecek altının değerini çoğu zaman aşıyor.
Bu nedenle eski işlemcilerden ev ortamında altın çıkarmaya çalışmak hem ekonomik açıdan verimsiz hem de sağlık açısından tehlikeli. Kullanılmayan bilgisayar parçalarının profesyonel elektronik atık geri dönüşüm tesislerine teslim edilmesi, değerli metallerin daha güvenli koşullarda geri kazanılmasını sağlıyor.